Site nháp 5 - VTCG

Uỷ ban Văn hoá trực thuộc Hội đồng Giám mục Việt Nam (UBVH) đã tổ chức Hội thảo Kinh Nghiệm Về Hoạt Động Thư Viện & Góp Ý Xây Dựng Thư Viện Văn Hóa Công Giáo Việt Nam (TVVHCGVN) tại Văn phòng Hội đồng Giám mục Việt Nam, số 72/12 Trần Quốc Toản, P.8, Q.3, Sàigòn.

Tham dự buổi Hội thảo có Đức Cha Giuse Đặng Đức Ngân, Chủ tịch Ủy ban Văn hóa, Đức Cha Phaolô Nguyễn Thái Hợp, Giám Mục giáo phận Vinh, hai Giám Mục Phụ Tá Giáo phận Sàigòn là Đức Cha Giuse Đỗ Mạnh Hùng và Đức Cha Louis Nguyễn Anh Tuấn, Cha Giuse Trịnh Tín Ý, Tổng thư ký Ủy ban Văn hóa và nhiều linh mục, tu sĩ, giáo dân đến từ các giáo phận và các dòng tu.

Ban Tổ chức cho biết: “Trước năm 1975, Hội Đồng Giám Mục miền Nam Việt Nam đã thành lập Thư Viện Hội Đồng Giám Mục miền Nam Việt Nam, đặt trong khuôn viên Trung Tâm Công Giáo Việt Nam số 72/12 Trần Quốc Toản, bây giờ là Văn phòng Hội Đồng Giám Mục Việt Nam. Nhưng vì thời thế, các sách báo tại đây đã “tan đàn sẻ nghé”! Tới năm 2003, Hội Đồng Giám Mục Việt Nam đã nghĩ tới và trao cho Uỷ ban Văn hoá trực thuộc Hội đồng Giám mục Việt Nam thành lập một thư viện, trước là để đón nhận các sách vở, văn bản, tài liệu do Hội Dòng MEP có nhã ý chia sẻ dưới dạng tài liệu điện tử (ebooks) và kỹ thuật số. Đáng tiếc, dạo ấy UBVH gặp khó khăn về địa điểm, phương tiện, tài chánh và cả hành chánh”.

Và cũng theo Ban Tổ chức, bây giờ “trời đã sáng”, đã có cơ hội thuận tiện để UBVH thành lập Thư Viện Văn Hóa Công Giáo Việt Nam, để giúp có phương tiện nghiên cứu, đọc sách.

Đức Cha Chủ tịch UBVH chào đón khách mời, khai mạc Hội thảo. Sau đó, các thuyết trình viên trình bày các đề tài liên quan đến thư viện trong ba phần của buổi Hội thảo: “Đi tìm một lối đi”, “Đi tìm những người đọc”, và “Đi tìm một định dạng” cho thư viện.

Đức Cha Phaolô Nguyễn Thái Hợp trình bày đề tài sâu sắc đầy ý nghĩa về văn hóa, khái niệm văn hóa theo cái nhìn xưa và nay. Đức Cha nhấn mạnh quan điểm của UNESCO: “Văn hóa như một hệ thống các giá trị truyền thống, thẩm mỹ và lối sống mà dựa trên đó các dân tộc tự khẳng định bản sắc riêng của mình”. Đức Cha trình bày quan điểm của Giáo hội qua Hiến chế Vui Mừng và Hy Vọng, “Có nhiều tương quan giữa các sứ điệp cứu độ và văn hóa. Bởi vì, từ khi mạc khải cho dân Ngài tới khi biểu lộ tròn đầy trong Chúa Con Nhập thể, Thiên Chúa đã nói với con người qua các loại văn hóa riêng biệt của từng thời đại. (…) Giáo hội đã sử dụng nhiều tài nguyên của các nền văn hóa để phổ biến và trình bày sứ điệp của Đức Kitô cho muôn dân, qua lời rao giảng”.

Ở đây trọn cả nội dung về văn hóa, nói gần hay nói xa cũng để mở đường cho các công trình hội nhập văn hóa hay là làm văn hóa và tìm lối cho sách và thư viện vào đời, nói chung, cũng như tìm lối cho TVVHCGVN nhập cuộc, nói riêng.

Và Đức Cha dẫn đến vai trò của thư viện trong văn hóa. Ngài nói: “Tự cổ chí kim, thư viện vẫn là nơi lưu trữ kho tàng văn hóa của nhân loại”. Ngài dùng câu thần chú trong Alibaba và 40 Tên Cướp cũng “Vừng Ơi, Mở ra!” để kêu gọi “Văn Hóa Ơi, Mở Ra! Thư Viện Ơi, Mở Ra!”

Bài trình bày của Cha Thư ký UBVH Giuse Trịnh Tín Ý về “Sách và Thư viện” có hai phần: Sách hay là những cỗ xe chuyên chở Lời và Thư viện là những cuộc Hành hương về nguồn. Cha Giuse nói: “Chúa Giêsu luôn có trước mặt bộ Sách Thánh là bầu trời thăm thẳm, với rừng cây nội cỏ, ngàn hoa, chim trời, cá biển, với cảnh nông dân trên đồng lúa, ruộng nho, ngư dân lưới cá và cảnh phố chợ tấp nập”. Và ngài nói rằng với Chúa Giêsu, Sách Thánh như vật bất ly thân. “Sách Thánh là “Sách Mẹ”, ghi chép những lời khôn ngoan của Thiên Chúa. Từ Mẹ, cùng với, và theo khuôn mẫu của Mẹ là các “sách con”, sách con làm sáng tỏ Lời Chúa dưới nhiều góc cạnh”.

Cha Giuse nói: “Nếu hình dung Sách Thánh là cỗ Đại Thừa chuyên chở Lời Ánh Sáng, Lời Khôn Ngoan, chúng ta nhận ra các sách vở Công Giáo là cỗ Tiểu Thừa phản ảnh Lời Khôn Ngoan của Sách Thánh và chuyên chở cả những trăn trở thao thức, những cảm nhận buồn vui của con người làm lời đáp trả và tạ ơn Thiên Chúa”. “Sách là món đặc sản, sách ngọt lịm như mật được giới thiệu trong thị kiến của Tiên tri Êdêkien. Đặc biệt, minh họa cho thị kiến mà Cha Giuse nêu lên là một vũ khúc đặc sắc do các em ở giáo xứ Vinh sơn của ngài trình bày.

Cha Phanxicô Xaviê Phó Đức Giang, giám học của Dòng Anh Em Hèn Mọn thường xuyên tiếp cận với thư viện, trình bày về mô hình thư viện kỹ thuật số. Cha Giacôbê Đỗ Huy Nghĩa, Dòng Đaminh cũng trình bày những kinh nghiệm của ngài trong công việc điều hành thư viện lớn của Dòng.

Tìm được nguồn sách hay, giá trị cũng là vấn đề lớn. Trong buổi Hội thảo, có người cho biết là năm 1999, linh mục Trương bá Cần sang Rôma tìm tài liệu về lịch sử Giáo Hội Công Giáo Việt nam. Nhưng vì Rôma biết rõ về lý lịch của linh mục này nên ông bị xem là “độc giả bị hạn chế”. Sau đó phải chạy vạy nhờ người quen nên mới được tiếp đón. Ở Kho Lưu trữ Dòng Tên có hai đĩa CD liên quan đến Công Giáo Việt nam, linh mục này muốn mua thì các ngài chỉ bán cho một đĩa!

Vào lúc 16g00, Đức cha Giuse Đặng Đức Ngân, Chủ tịch UBVH đúc kết cuộc Hội thảo. Ngài thiết tha kêu gọi mọi người từ khắp các giáo phận, các dòng tu là chuyên viên thư viện, là người đọc, là chủ nhân các gia sản văn hóa, và cả những ai thiện chí góp ý, góp sức cho TVVHCGVN hình thành. Ước mong Thư viện sớm được thành lập để phục vụ dân Chúa tại Việt nam trước nhu cầu “phổ biến và trình bày sứ điệp của Đức Kitô cho muôn dân” như Đức Cha Phaolô đã nhắc trong bài trình bày của ngài.

(Bài nói chuyện với các em Lễ Sinh xứ TT)

Chào các em,

Nói chuyện với Lễ sinh dường như khó hơn nói với những giới khác. Vì sao thế? Có lẽ lý do chính là vì các em gần Chúa Giêsu, thường lắng nghe Chúa Giêsu và sẵn sàng đáp lại tiếng Người, cho nên những lời nói khác có thể sẽ chỉ là tiếng vang bên ngoài mà thôi.

Các em nghe chuyện “Khủng bố” chưa? Có một em lễ sinh chạy hớt hải vào gõ cửa nhà Cha xứ và nói nhanh: “Cha ơi, ngoài nhà thờ có kẻ khủng bố”. Cha xứ chạy vội ra và hỏi: “Đâu, đâu con?” Em lễ sinh chỉ vào một ông giáo dân quỳ cuối nhà thờ. Cha nhìn ông ấy rồi nói: “Ông ấy đang cầu nguyện chứ có khủng bố gì đâu con?” Lúc bấy giờ em lễ sinh mới nói: “Thưa Cha, lúc nãy con nghe ông ấy nói: Lạy Chúa, con đặt “mìn” dưới chân Chúa, con hướng “nòng” lên Chúa, con nghĩ ông ấy có vũ khí”. Cha: ???

Em ơi, đó là chuyện vui, nhưng rõ ràng lễ sinh được Cha tin tưởng đúng không em? Đâu phải ai cũng chạy vào nhà xứ bất cứ lúc nào. Và hơn nữa, em còn được đứng phục vụ trên cung thánh trong giờ Thánh Lễ.

Đúng vậy em. Niềm vinh dự của lễ sinh không phải là được đứng trước cộng đoàn, được ở nơi cộng đoàn nhìn thấy rõ, nhưng niềm vinh dự của em là ở chỗ em đứng bên Chúa Giêsu, được Người âu yếm yêu thương. Mỗi lần nhìn thấy các em lễ sinh, người ta thường nghĩ đến Samuel trong Cựu Ước. Cậu được ở trong đền thờ, ngày đêm hầu cận Thiên Chúa, và trong vị thế ấy, cậu đáp lại tiếng Chúa.

Ngày xưa tôi cũng là lễ sinh như em. Một lần nọ sau Lễ sáng, cha xứ cho người đến nhà và nói: Vinh vào gặp Cha gấp. Hôm đó tôi bị phạt vì cái tội đến nhà thờ rồi mà bỏ về, không chịu giúp lễ. Cái lý do rất đáng trách: hôm đó bạn giúp lễ vắng, thế là đứa em tôi thế vào. Chỉ vì sợ mắc cỡ khi hai anh em giúp lễ chung (!), tôi trốn về luôn. May mà hôm đó là ngày thường, không phải Chúa Nhật.

Kể cho các em nghe chuyện này, chỉ xin được khuyên em một điều: đừng bao giờ bỏ giúp lễ vì những lý do không cần kíp, em hãy hứa với Chúa Giêsu, Đấng mà em phụng sự tại bàn thờ.

Thứ hai, tôi cũng xin kể em nghe chuyện này. Hồi đó một lần tôi phạm một cái lỗi là uống trộm rượu lễ. Đối với lễ sinh thì mùi vị rượu lễ hấp dẫn vô cùng. May mà lúc ấy tôi chỉ cùng bạn uống thử một chút xíu thôi. Nếu ai uống nhiều rồi đổ nước vào bù lại thì có lỗi nặng vì có thể Cha truyền phép không thành.

Vậy lời khuyên thứ hai: Em hãy tôn trọng tất cả vật dụng thánh, trên bàn thờ và trong phòng thánh. Đừng xúc phạm đến bất cứ vật dụng gì, vì tất cả đã được thánh hiến, dành cho việc tế lễ mà thôi.

Điều thứ ba, em hãy tập chú ý quan sát để có thể đáp ứng các nhu cầu của Cha chủ tế mà không làm cộng đoàn chia trí. Lấy cho Cha cuốn sách, chỉnh âm thanh microphone, sửa lại hoa, nến… là những điều lễ sinh cần chú ý làm như bổn phận của mình. Các em chưa được giúp lễ cho Đức Giám mục, các em chưa biết, còn phức tạp hơn nhiều. Hồi ấy tôi hay được theo giúp lễ cho Đức Giám mục giáo phận, nguyên việc giữ gậy, trao gậy, lấy mũ Mira, trao cho ngài đội lên, lấy mũ chóp xuống khi ngài truyền phép… nếu không chú ý sẽ rối tung cả.

Em hãy chú ý em nhé, bởi vì sự cẩn trọng của em sẽ giúp cho cộng đoàn dâng Thánh Lễ sốt sắng hơn.

Lễ sinh cũng cần biết Thánh Lễ hôm đó là Thánh Lễ kính Chúa, Đức Mẹ hay kính vị thánh nào, phải biết bậc lễ, lễ trọng, lễ kính hay lễ nhớ. Em còn phải biết nội dung các bài đọc để chính em tham dự Thánh Lễ sốt sắng. Hồi đó tôi còn lơ đãng, không chú ý những điều này. Ở nhà thờ xứ, khi cha đọc lời nguyện đầu lễ thì lễ sinh bước lên, nâng sách Lễ cho Cha đọc. Một lần, khi cộng đoàn vừa đọc xong kinh Thương Xót, tôi tiến lên và nâng sách. Nhưng Cha không đọc lời nguyện mà xướng kinh Vinh Danh vì hôm đó là Lễ kính mà tôi không chú ý. Thế là tự dưng mình cảm thấy xấu hổ, có cảm giác cả động đoàn cười mình, nên tôi bối rối kêu lên: “Cha!”. Cha chỉ nhìn mà không nói gì.

Còn chuyện này, hy vọng sẽ làm các em cảm động và bắt chước. Một lần khi giúp lễ xong, anh bạn trong nhóm giúp lễ sáng hôm ấy biến đâu mất. Mọi người ngạc nhiên đi tìm. Các em biết anh đi đâu không? Anh ấy quỳ sau chiếc tủ gỗ mà cầu nguyện riêng. Bây giờ anh lễ sinh ngày nào là cha giáo sư Đại chủng viện đấy em ạ.

Những mẩu chuyện nhỏ chia sẻ với em hôm nay cùng với những lời khuyên cũng nho nhỏ ấy, xin gửi đến em với lời chúc cho tất cả các em và từng em, luôn mau mắn đáp lại tiếng Chúa như Samuel: “Lạy Chúa, xin hãy phán vì tôi tớ Chúa đang lắng nghe”. Và cũng chúc cho em nhiệt thành, sốt sắng như chú lễ sinh nhân đức, “đồng nghiệp” của em, là Thánh Đaminh Saviô, mà có dịp chúng ta sẽ cùng nhau chia sẻ về ngài.

Ngày chúng tôi còn bé tí xíu đã được nghe Cha Xứ kể chuyện có người thanh niên kia nhờ ngày nào cũng đọc ba kinh Kính Mừng trước khi ngủ mà được Đức Mẹ cứu khỏi hoả ngục. Tuổi thơ tôi còn đọng lại với ký ức cứ mỗi tối tiếng loa phóng thanh từ nhà xứ vang lên lời kinh Kính Mừng và cả giáo xứ đọc theo. Hồi ấy tự do giữ đạo nên những việc đạo đức chung còn dễ thực hiện.

Nhờ Cha xứ, tôi thấy kinh Kính Mừng gần gũi hơn với mình. Ngày ấy, khi nhận được một tràng hạt, chúng tôi vui mừng lắm, dường như trẻ con bây giờ đã có đôi phần khác đi.

Tôi lớn lên, đi vào đời bằng những nẻo đường khá là vất vả. Vất vả về cuộc sống và cả vất vả về tâm linh. Thuở mới lớn bạn bè tôi thấy có gì không hài lòng với ai trong Hội Thánh là muốn theo đạo khác. Tôi không thoát khỏi cám dỗ ấy. Có lần tôi thưa với Cha Linh Hướng: “Nếu không có Chúa Thánh Thể, không có Đức Mẹ và không có Đức Giáo Hoàng thì chắc con sẽ theo… một đạo khác”. Cha cười vui vẻ vì ngài hiểu rằng nói như tôi thì nghĩa là chẳng đời nào xa được Hội Thánh vốn thánh thiện dù vẫn còn bất toàn này.

Nói đến Hội Thánh Công Giáo là nói đến Chúa Thánh Thể, Đức Maria và Đấng thay mặt Chúa Kytô (và dĩ nhiên cùng với toàn thể đoàn dân thánh). Nhưng suy cho cùng, thì tất cả các giá trị ấy đều nằm trong chuỗi Mân Côi.

Dĩ nhiên Thánh Lễ, các Bí Tích và các giờ Kinh Phụng Vụ mới là việc thờ phượng chính thức của Hội Thánh. Nhưng trong lòng đạo đức của những người con Đức Maria, chuỗi Mân Côi là lời cầu nguyện đơn sơ mà hữu hiệu.

Chuỗi Mân Côi tuyệt diệu. Có Thánh Giá Chúa Giêsu. Có hình ảnh Mẹ. Có lời kinh vinh danh Thiên Chúa. Có lời cầu nguyện cho Giáo Hội đang thanh luyện. Chưa hết, những kinh Kính Mừng chính là lời kinh Truyền Tin cho Mầu Nhiệm Nhập Thể. Và trên hết là lời Kinh Lạy Cha do chính Chúa Giêsu truyền dạy.

Những chi tiết của Chuỗi Mân Côi rất giống nhiều thành phần của Thánh Lễ, dù không thể sánh với hy tế Thánh Lễ.

Tôi có người anh lớp trên ở Ban Mê Thuột, anh em quen gọi thân thương là Già Làng Ski dù anh chưa già. Lần đầu lên Tây nguyên ghé thăm anh, ăn cơm ở nhà anh, tôi thấy anh bắt đầu bữa ăn bằng kinh Lạy Cha và Kinh Kính Mừng. Tôi được anh chia sẻ về kinh Kính Mừng như sau: khi chúng ta đọc Kinh Kính Mừng là có Mẹ Maria và Chúa Ba Ngôi hiện diện. Mà có Chúa và Đức Mẹ thì cũng có cả triều thần thánh trên trời ngự đến.

Một ý nghĩ thật đặc biệt! Chúng ta cũng có thể nói thêm rằng Kinh Mân côi gắn kết chúng ta với Giáo Hội lữ hành. Có buổi đọc kinh nào của giáo dân mà không có kinh Kính Mừng? Có ai đi ngang qua núi Đức Mẹ đứng lại cầu nguyện mà không thầm thĩ kinh Kính Mừng?

Bây giờ ít thấy người ta đeo tràng hạt hay để tràng hạt trong túi áo. Nhưng giới trẻ lại có thói quen đeo nhẫn hay vòng cổ tay có mười hạt để đọc kinh Kính Mừng. Hình ảnh đẹp quá. Ra đường thấy ai đeo chuỗi Mân Côi bất cứ hình thức nào đều có thể nhận ra là người có đạo. Thật tuyệt.

Như thế, tràng chuỗi Mân côi là dấu hiệu một con người gắn bó với Hội Thánh. Tôi rất thích áo dòng của các Cha Dòng Chúa Cứu Thế vì có thêm tràng hạt dài đeo ngang trên người. Thấy tràng hạt ấy là biết các ngài gắn bó với Hội Thánh đến mức nào. Các soeurs và các bà đạo đức siêng năng lần hạt hơn đám khô đạo như chúng tôi. Lên xe buýt, mình lo nhìn phố phường, đôi khi nhìn lại thấy vài người lặng lẽ lần hạt, mình tự xấu hổ. Nhờ những hình ảnh ấy, chúng ta thêm lòng yêu mến Mẹ Maria và Hội Thánh.

Chúng ta nhớ trong mười lăm lời Mẹ hứa qua Thánh Domonico có hai lời này: “Những ai đọc kinh Mân Côi đều là con cái Mẹ và anh em với Chúa Giêsu.” “Tôn sùng chuỗi Mân Côi là dấu chắc chắn được ơn cứu rỗi.” Hai lời này có mối liên hệ quá rõ ràng. Đọc kinh Mân Côi là thuộc về Hội Thánh, cộng đoàn những người được thừa tự lời hứa cứu độ.

Đã sắp hết tháng Mân Côi. Nhưng kinh Mân Côi không thể chỉ gói gọn trong một tháng, mà chắc chắn Mẹ muốn mỗi tháng đều là tháng Mân Côi. Mỗi năm đều là năm Mân Côi. Cả đời con người chúng ta là đời Mân Côi. Như thế là bởi vì nơi kinh Mân Côi, chúng ta gắn liền với Hội Thánh và ơn cứu độ.

“Kính mừng Maria đầy ơn phúc, Thiên Chúa ở cùng Mẹ, Mẹ có phúc hơn mọi người phụ nữ…”

Sàigòn cuối tháng Mân côi 2010

Thầy giáo bảo rằng sinh viên có nghĩa là những người biết học tập bằng cách nghiên cứu, biết đọc sách nhiều chứ không phải chỉ học thuộc lòng bài vở ghi chép trong lớp. Thầy còn bảo rằng nếu ai chỉ lo học thuộc lòng rồi khi làm bài chép y chang trong vở, thì người ấy chỉ là học trò cấp bốn chứ không phải sinh viên đại học. Những điều thầy nói làm chạm tự ái vốn to lớn của tôi, một con người vĩ đại vừa mới đậu đại học trước bao nhiêu cặp mắt thán phục thèm thuồng. Và tôi quyết định ngay từ hôm ấy rằng mình phải biến thành một con mọt sách cho ông thầy còn trẻ ấy biết thế nào là một bậc trí thức. Trước hết tôi mua ngay một cặp kiếng không độ đeo vô, trước là để bảo vệ đôi mắt vốn rất ư là láo liên của tôi, sau là để chứng tỏ mình có trình độ trí thức cao cường. Thấy tôi đeo kiếng, bạn bè xì xầm bàn tán, đứa thì bảo trông tôi văn minh hẳn ra, đứa thì bảo thấy tôi giống Đôrêmon. Nhưng ở đời làm sao diệt hết bọn người chuyên đi gièm pha thiên hạ, thành ra tôi cứ phớt lờ cho xong chuyện. Khổ một nỗi là thiên hạ chẳng chịu phớt lờ tôi . Chính vì vậy mới sinh ra bao điều rắc rối . Nhưng mà chẳng sao, những người ngoài lớp tôi thán phục tôi là đủ rồi . Với cặp kiếng trên gương mặt vốn không lấy gì làm sáng sủa, tôi bắt đầu "cuộc phiêu lưu vào thế giới kỳ diệu của sách vở".

Kho tàng kiến thức của nhân loại được gom hết vào trong thư viện, tôi nghĩ thế và tôi biết ý nghĩ của mình là chân chính. Để khai thác kho tàng vô tận ấy, người ta chỉ tốn khoảng từ năm tới mười ngàn đồng, thật là quá rẻ . Tôi ngộ ra cái giá rẻ như bèo này khi thấy bạn bè bỏ tiền làm thẻ thư viện. Tốn mấy ngàn là tôi có thẻ thư viện trường và cả thẻ thư viện Quốc Gia . Thế là tri thức loài người chẳng bao lâu nữa sẽ bay vù vào khối óc mà bấy lâu nay tôi cứ tưởng là còn xa tri thức ấy vời vợi . Trước đây có lần thầy hỏi tôi : "Em có vào thư viện Quốc Gia bao giờ chưa ?", tôi đáp hùng hồn : "Dạ có, đã nhiều lần rồi, thưa thầy". Thầy mỉm cười mãn nguyện giới thiệu tấm gương sáng ngời của tôi cho cả lớp. Rồi thầy hỏi tiếp : "Em thường vào phòng nào và đọc những loại sách gì ?". Tôi nói nhỏ nhẹ : "Dạ em đâu có biết phòng nào đâu thầy . Em thường vào đó để ăn đám cưới thôi". Thầy kinh ngạc tột cùng trong khi các bạn thú vị cười muốn bể lớp. Nhưng thưa thầy, kể từ nay em đã có thể đàng hoàng đi vào các thư viện không phải để ... ăn !

Nhưng cuộc đời hay có nhiều chữ "nhưng" rất là kỳ quặc. Có những chuyện ta tưởng như thuận buồm xuôi gió thì bất chợt gió lại trở chiều . Hai cái thẻ thư viện của tôi lẽ ra là hai tờ thông hành tuyệt vời, thì lại thành vô dụng. Ngày đầu tiên hớn hở leo lên mấy tầng lầu và hiên ngang bước vào thư viện, tôi vui sướng huýt sáo bản "Bến Thượng Hải" (Tụi nó bảo cuốn sách đầu tiên của Trung Quốc được hình thành ở Thượng Hải (?!), mong bạn đừng tin). Tôi lại quầy thủ thư trình thẻ, oai vệ như một vị tướng vào thành. Nhưng hỡi ôi, cô thủ thư nheo mắt lại nhìn tôi một lát rồi phán : "Thẻ của cậu không hợp lệ". Tôi lắp bắp hỏi lý do thì cô cho biết là có dấu cạo sửa . Tôi đáp : "Em có cạo chứ đâu có sửa gì đâu cô". "Bộ cậu mượn thẻ của người khác rồi cạo bớt hở". "Dạ không, tại mấy đứa bạn nó vẽ thêm vào ...". Cô nói gần như quát : "Trời ơi, thẻ thư viện có phải là đồ chơi đâu mà cậu muốn làm gì thì làm ?". Tôi đỏ bừng mặt khi thấy bao cặp mắt đổ dồn về phía mình, chỉ kịp nói "chào cô" rồi phóng vội xuống cầu thang.

Buổi sáng thứ hai trời đẹp như bức tranh treo ở ký túc xá . Thời khóa biểu lớp tôi trống nguyên ngày nên tôi hăm hở lên đường tìm đến thư viện Quốc Gia . Từ nay tôi sẽ bỏ ra nguyên ngày thứ hai trong tuần để bơi lội trong bể kiến thức mênh mông này . Tôi biết nhiều bậc hiền tài của đất nước đã lớn lên và đã thành danh từ đây . Và tôi rồi cũng sẽ được như các vị, chắc chắn như thế . Ôi buổi sáng đầu tiên trên đường đến thư viện Quốc Gia, tôi sẽ nhớ mãi buổi sáng này và tôi chắc chắn hôm nay mình có thể đọc sách mà không sợ phiền hà vì thẻ tôi không hề có vết chấm chứ đừng nói tới cạo sửa . Sau khi vòng vèo qua bao nhiêu con đường đông đúc ồn ào, tôi những tưởng mình sẽ được chìm vào bầu không khí yên tĩnh trí thức. Nhưng, lại nhưng, tôi chỉ có bầu không khí yên tĩnh mà không hề trí thức, bởi vì ngay nơi cánh cổng đang đóng im ỉm, tôi đọc thấy dòng chữ: Thư viện nghỉ vào ngày thứ hai hàng tuần ! Bao nhiêu háo hức và hình ảnh vẽ vời đột nhiên biến thành những giọt mồ hôi mệt mỏi và chán ngán. Tức giận, tôi vòng tuốt lên Bùi Thị Xuân ăn liền hai đĩa xôi mặn với ba ly chè ngọt lịm. Xin bái bai những thư viện mà chắc chỉ dành cho những ai kiên nhẫn hơn tôi . Nếu có thầy tôi ở đây, tôi sẽ nói với thầy rằng : Em thà làm học trò trung học còn hơn là làm sinh viên mà phải khổ cực vô cùng như thế này, thầy ơi .

Ở đời phàm người ta hay phát minh ra những điều kỳ diệu khi người ta gặp khó khăn lận đận. Nếu mà tôi được các thư viện ưu ái thì tôi sẽ chẳng bỏ giờ la cà ở các hiệu sách. Rồi nếu vào hiệu sách mà tôi có tiền đủ để mua các thứ sách tôi cần thì nói thật, tôi chỉ việc lựa sách, trả tiền rồi ôm kho tàng trí tuệ về nhà . Nhưng nếu mọi chuyện cứ đơn giản thì làm gì mà các nhà khoa học có được những phát minh diệu kỳ ? Tôi cũng vậy thôi, nhờ khó khăn mà tôi có được một sáng kiến khá ... kỳ (không có diệu). Đó là, nếu muốn đọc sách, cứ vào Fahasa hay nhà sách Sài Gòn mà đọc, nếu hôm nào nghỉ học thì đọc từ sáng tới trưa cũng được, đọc xong trả về chỗ cũ, rồi ung dung đi ra, miệng lẩm bẩm : tiếc quá, hôm nay chả có sách gì mới . Tôi cho đó là tuyệt kế . Ở các nhà sách ấy, khách hàng ra vô nườm nượp, ai mà để ý đến tên sinh viên nghèo như tôi . Nhưng bạn ơi, các vị khách quí lâu lâu ghé mua sách thì chẳng ai biết mặt chứ vị khách mà ngày nào cũng lấm lét đi vô quầy, đọc đủ thứ sách rồi đi ra miệng lẩm bẩm có mỗi một câu thần chú thì ai mà chẳng biết mặt, nhất là các ông bảo vệ . Đó là chưa kể những cô bán sách xinh xắn ngày nào cũng thấy cái bản mặt xinh xinh của tôi thì chắc là hơi oải . Nhưng mà không sao . Làm sao các ông bảo vệ và các cô gái áo dài hồng ấy có thể trách cứ tôi được chứ ? Ghép tôi tội ăn cắp ư ? Thì rõ ràng là tôi thu thập gần hết kiến thức của nhân loại mà không trả tiền đó, nhưng điều luật nội qui nào cấm tôi ?

Ông bà ta bảo "đồng bệnh tương lân", những người có cùng căn bệnh dễ gần gũi và hiểu nhau lắm. Cứ mỗi lần tôi đi đọc sách ké thì có một cô gái, chắc cũng là sinh viên, đi lựa sách rất là mê say, và cũng chỉ đọc chứ không mua, y như tôi vậy . Sau này tôi mới biết nàng học cùng trường với tôi . Nàng hay nhìn tôi tủm tỉm cười, ra chiều đoán biết tâm trạng của tôi . Có lần nàng hỏi : "Ông cũng đọc chùa ?". Tôi đáp : "Đọc hợp pháp, có ai cấm đâu". "Nhưng đọc hoài mà không bao giờ mua, ông có thấy ngại không ?". Bị một cô gái dạy đời, nhất là khi cô nàng cũng hành động như mình, tôi tự ái ghê lắm, nhưng cãi nhau với con gái chỉ tổ phiền phức, tôi đành nuốt bồ hòn làm ngọt : "Ngại gì đâu bạn, mình là sinh viên mà . Vả lại người ta đâu có cấm đọc đâu". Nàng cười : "Đành là không cấm, nhưng đọc hoài cũng kỳ . Để tôi chỉ ông chiêu này nha . Thỉnh thoảng khi đọc xong, ông nên ghé lại chỗ quầy kia kìa, mua cuốn Phương pháp nuôi gà đẻ trứng hay cuốn Cách trồng chuối trên đất phèn có hai ngàn à, rẻ mạt, mà danh chính ngôn thuận không ai bắt bẻ được mình". Nghe nàng nói xong, tôi đứng nhìn nàng trân trối, không ngờ nàng là một cao thủ mà kẻ hèn tôi chưa đáng làm môn sinh trong nghề ... đi đọc ké . Nếu không có người đứng quanh, chắc tôi đã la to : "Sư mẫu" rồi . Tôi bèn mua liền một cuốn Cách chọn giống khoai mì tặng nàng, giá đúng hai ngàn. Nàng nói : "Lâu lâu về quê tặng cho mấy ông bác, thấy các bác cũng thích". Tôi nói : "Hay để đủ bộ đem lại đây đổi lấy cuốn tự điển Oxford nhỏ kia, nó giá hai mươi lăm ngàn". Nàng có vẻ đăm chiêu : "Ông cần nó hở ?". Tôi đáp nhỏ : "Tự điển ai mà chẳng cần". Nàng im lặng, tôi cũng im luôn, không lẽ tôi lại hỏi : "Cô có không, cho tôi xin một cuốn ?". Thế thì quê chết.

Ai đã từng là sinh viên đều có thể ngộ ra "chân lý" này : không có chuyện gì trong quãng đời ấy mà kéo dài lâu được. Thiếu thốn cũng có lúc. Nhà trọ cũng đổi hoài . Dạy kèm thì ít bền. Cho nên tôi cũng không đến đọc sách ké ở nhà sách hoài được. Và dĩ nhiên tôi cũng không thường gặp cô nàng đã chỉ cho tôi một bí kíp.

"Thế rồi một buổi chiều" (nói theo Nhất Linh), tôi ghé nhà sách Sài Gòn quen thuộc, ung dung tiến vào gian sách vi tính. Nhưng khi đi ngang qua quầy văn phòng phẩm, một cô áo dài hồng xinh xắn gọi tôi : "Này anh ơi". Tôi hoảng hốt : "Ơ, tôi có làm gì đâu". Các cô bật cười trước vẻ tội nghiệp của tôi và một cô nói : "Có người gởi anh gói này". Tôi ngạc nhiên : "Chắc cô lầm rồi, ai mà gởi tôi . Vả lại, vả lại, làm sao cô biết tôi". "Có chị gì sinh viên mà hay mua sách nông nghiệp với anh đó, ghé lại hôm qua và nhờ tụi này chuyển cho anh". Mua sách nông nghiệp ? Thế là đúng nàng rồi . Tôi nhận gói giấy và mở ngay ra . Một cuốn tự điển Oxford, đã dùng rồi nhưng hãy còn khá mới . Và một mảnh giấy nhỏ : "Tặng bạn cuốn tự điển này, mong nó giúp bạn học giỏi thêm một chút. Mình thì không thể tiếp tục học học phần này vì cần đi làm thêm. Năm tới nếu có điều kiện sẽ đi học lại . Lúc đó không chừng sẽ phải nhờ vả bạn dạy giúp các môn. Chúc bạn say mê học hỏi như đã từng". Tự dưng tôi mím môi thật chặt và nhìn các cô bán sách mà chẳng biết nói gì . Khi tôi bước ra, một cô nói nhỏ : "Nếu rảnh, anh cứ ghé đây đọc sách, không sao đâu". Tôi chợt hiểu chung quanh mình lòng nhân ái vẫn còn đầy . Và giật mình khi nhớ ra mình vẫn chưa biết tên của cô bạn sinh viên đi đọc sách chung ở hiệu sách.

Vào lúc 5g chiều giờ Việt Nam (12g trưa giờ Rome), ngày Lễ Thánh Louis 25/8/2017, Phòng Báo Chí Tòa Thánh đã công bố Đức Thánh Cha Phanxicô bổ nhiệm Cha Louis Nguyễn Anh Tuấn, Tiến sĩ Thần học Hôn Nhân Gia đình, Chánh Văn Phòng Hội Đồng Giám Mục VN và Thư ký Ủy Ban Mục Vụ Gia Đình thuộc HĐGMVN làm Giám mục Phụ tá Tổng Giáo Phận Sài gòn, hiệu tòa Catrum. Vietcatholic xin phép được phỏng vấn Đức Tân Giám Mục.

Đức Cha Louis: Kính chào quý Cha và anh chị em. Được bổ nhiệm làm Chánh Văn Phòng HĐGMVN từ tháng 12/2014, đồng thời vẫn là Thư ký cho giáo tỉnh Sài gòn và thường trực cho HĐGMVN từ năm 2009, tôi thường xuyên tiếp xúc cá nhân và làm việc với các đức Giám mục, cũng như hiện diện như là thư ký trong các buổi họp, hội nghị HĐGM. Điều đó cho tôi hiểu biết cụ thể các ưu tư và gánh nặng trách nhiệm của một giám mục giáo phận, cũng như các hướng mục vụ và ý nghĩa quan trọng của chúng trong Hội thánh tại Việt Nam và Hội thánh hoàn vũ. Vai trò của Thư ký và Chánh Văn phòng HĐGM cũng là phục vụ cho mối liên kết hiệp thông giữa văn phòng các ủy ban trực thuộc HĐGM với Văn phòng Tổng Thư ký và các giáo phận trong vùng Việt Nam với Hội thánh lớn hơn và với thế giới, qua các kênh thông tin. Điều đó cũng giúp mở rộng tầm nhìn của tôi như là mục tử vốn luôn khao khát sự hiệp nhất và hiệp thông yêu thương tạo nên sức sống của đàn chiên của Chúa.

Ngoài Chánh Văn Phòng, tôi còn có nhiệm vụ đồng hành với các gia đình, các cộng đoàn, nhóm gia đình, và đồng hành với ơn gọi thánh hiến. Kinh nghiệm về mục vụ gia đình và ơn gọi thời gian mười năm qua cũng rất có ích cho sứ vụ giám mục mới của tôi.

Đức Cha Louis: Ngày 25.8 vừa qua, cũng là ngày kính thánh Louis bổn mạng của tôi, Tòa Thánh công bố Đức Thánh Cha Phanxicô bổ nhiệm tôi làm Giám mục phụ tá Tổng giáo phận Sài Gòn - TP.HCM. Đối với tôi, dù có biết trước không lâu, sự kiện này cũng khiến tôi cảm thấy ngỡ ngàng, vui mừng và hãnh diện, pha chút lo âu vì thấy mình bất xứng. Nhưng tin tưởng vào ơn Chúa luôn ban đủ cho tôi, vào sự tín nhiệm của các bề trên trong Hội Thánh và sự quảng đại của mọi người luôn luôn sẵn sàng cộng tác, tôi cảm thấy bình an.

Đức Cha Louis: Tôi là người con thứ sáu trong gia đình có 9 anh chị em, đã có 2 anh qua đời. Từ khi còn nhỏ các anh em chúng tôi đã được gởi vào học nội trú trong các trường Dòng. Con trai thì theo các sư huynh Lasan, con gái theo các sơ Dòng St Paul de Chartres. Căn bản tôi có là gì như hôm nay đã được định hình bởi các nhà giáo dục tốt nhất là các sư huynh Lasan. Lớn lên sau năm 1975, năm 1979 tôi thi đậu, học và tốt nghiệp đại học khoa Toán ngành Tin học Đại học Tổng hợp (nay là Đại học Khoa Học Tự Nhiên); năm 1984 đi làm như kỹ sư điện toán trong vòng một năm tại Trung Tâm Máy Tính Bưu Điện, rồi được gọi thi hành nghĩa vũ quân sự. 

Sau hai năm hoàn tất nghĩa vụ, năm 1987, tôi mới có ý dâng mình cho Chúa rõ ràng. Bâng khuâng giữa ngã ba đường đời, vừa tiếp tục đi làm lại vừa ghi danh tìm hiểu ơn gọi tại Đại Chủng viện, mãi đến 6 năm sau tôi mới được vào Đại Chủng Viện (ĐCV) Thánh Giuse Sài Gòn. 

Trong thời gian ấy, cánh cửa cuộc đời rộng mở đón chào một thanh niên với điều kiện lịch sử và không thiếu khả năng như tôi, vừa rõ ràng vừa hấp dẫn hơn con đường hẹp vào ĐCV vốn còn nhiều khó khăn do hoàn cảnh xã hội lúc bấy giờ. Có lẽ những gì được trải nghiệm trong 2 năm ấy góp phần quyết định cho chọn lựa làm linh mục của tôi. Ngày hay tin được chấp nhận vào ĐCV (tháng 10 năm 1993) là ngày hạnh phúc lớn của tôi. Ngày chịu chức linh mục 30.6.1999 cùng với các anh em Khóa 3 ĐCV là ngày tôi nhủ thầm như thánh Phaolô “tôi đã chết cho thế gian” và “sống là Đức Kitô”, để từ nay làm gì cũng được, “miễn là Đức Kitô được rao giảng” (Pl 1,18) là tôi vui mừng. Hai năm làm cha phó giáo xứ Phú Nhuận là thời gian “trăng mật” đẹp của đầu đời linh mục. 

Rồi 2001, Đức Tổng Giám mục Gioan B. Phạm Minh Mẫn cử tôi đi học về Gia đình tại Rôma. Hơn 5 năm tại Italia không chỉ học kiến thức thần học, nhưng còn là thời gian trải nghiệm rất quý để hiểu thế nào là Hội Thánh Công giáo, duy nhất và tông truyền. Gần gũi Đức Giáo Hoàng, các Hồng y giám mục, linh mục, học hành sống chung, ngày cũng như đêm, một quãng đời dài với các sinh viên linh mục các màu da, dân tộc, văn hóa khác nhau, tu sĩ và giáo dân thuộc đủ các nước cho tôi kinh nghiệm đó. Ngày bảo vệ luận án tiến sĩ Thần học chuyên biệt về Hôn nhân Gia đình tại Học viện Nghiên cứu về Hôn nhân - Gia Đình Gioan Phaolô II (Đại học Latêranô) 22.11.2006, lại đúng ngày kỷ niệm 25 năm Tông huấn về Gia đình Familiaris Consortio. Cũng trong năm cuối cùng 2005-2006, tôi theo học một năm chương trình Đào tạo các nhà đào tạo ơn gọi (Formazione dei Formatori) tại Đại học Grêgoriana. Hai ngành học khác nhau như đã định hướng cho sứ vụ sau đó của tôi. Về nước từ đầu năm 2007, tôi được giao phụ trách các Chủng sinh Dự bị ĐCV. Và cũng trong năm đó, ngày 7.7.2007, Đức Hồng y Gioan Baotixita giao thêm cho tôi làm Trưởng Ban Mục vụ Gia đình của giáo phận, sau đó kiêm Thư ký Ủy ban Mục vụ Gia đình trực thuộc HĐGMVN. Năm 2009, tôi lại được trao nhiệm vụ Thư ký HĐGMVN cho giáo tỉnh Sài Gòn và công tác thường trực. Đến 2013, được miễn nhiệm công tác đào tạo Chủng sinh Dự bị để rồi năm sau đó (2014) lại được ủy thác cho nhiệm vụ Chánh Văn phòng HĐGMVN cho đến nay.

Đức Cha Louis: Hiện nay, Đức Tổng Phaolô Bùi Văn Đọc định hướng mục vụ chủ đạo cho Giáo phận Sài gòn là truyền giáo và Mục vụ Gia đình, các sinh hoạt, hoạt động mục vụ khác cần nối kết với Gia đình. Hiện nay Đức cha Phụ tá Giuse Đỗ Mạnh Hùng đang tiến hành chương trình thiết lập và mở các giáo điểm quanh Sài gòn cần sự đóng góp công lao và của cải của mọi thành phần Dân Chúa. Còn tôi trong tương lai vẫn giúp đức tổng về nội dung các lãnh vực mục vụ, cách đặc biệt Mục vụ Gia đình và xây dựng sự hiệp thông các cộng đoàn giáo hội cơ bản tại các giáo hội địa phương.

Đức Cha Louis: Trong mười năm qua, mục vụ gia đình là công việc song hành và thường xuyên với các nhiệm vụ khác của tôi, hầu như không có tháng nào không có đồng hành cá nhân với các anh chị em gặp khó khăn trong cuộc sống hôn nhân - gia đình, cũng như với các cộng đoàn nhỏ. Tôi nhận thấy rất rõ khủng hoảng của đời sống hôn nhân và gia đình trên thế giới và tại Việt Nam. Bầu khí thế tục hóa và chủ nghĩa tương đối loại trừ mầu nhiệm và sự thiêng liêng, tức là loại trừ Thiên Chúa khỏi cuộc sống con người đã và đang ảnh hưởng nặng nề trên các gia đình.

Thế nhưng, họ cần cậy dựa vào sức mạnh của ân sủng Chúa đồng hành qua Hội Thánh và đặt tin tưởng hy vọng vào chiến thắng cuối cùng của Tình Yêu Thập Giá - Phục Sinh Chúa Kitô. Các cộng đoàn nhỏ Hội Thánh (Cộng đoàn cơ bản) với Chúa Kitô là Trung tâm sẽ là môi trường sống động và vững chắc nuôi dưỡng đức tin và loan báo Tin Mừng thuyết phục cho các gia đình, nhất là những gia đình trẻ, gia đình có tín hữu tân tòng, gia đình di dân. Mô hình các cộng đoàn nhỏ với những anh chị em sống gần nhau trong thân tình, lấy Lời Chúa và Bí tích dưỡng nuôi thường xuyên và cùng nhau sống đức tin qua các việc chia sẻ giáo hội, bác ái xã hội, gắn bó mật thiết với Hội Thánh địa phương có lẽ là phương thế thích hợp nhất cho mục vụ gia đình và truyền giáo hôm nay.

Đức Cha Louis: Liên Hội Đồng Giám Mục Á châu tại Đại hội lần thứ V 1990 đã tuyên bố Một Cách thế Hiện Diện Mới của Hội thánh như là sự Hiệp thông của các Cộng đoàn, và tiểu ban AsIPA thuộc Văn Phòng Giáo dân và Gia đình (OLF) được thành lập để thực hiện tầm nhìn này về Giáo hội. AsIPA là viết tắt của Asian Integral Pastoral Approach (Phương pháp Tiếp cận Mục vụ toàn diện tại châu Á). Chữ Asian muốn nói việc LBTM cần hội nhập văn hóa trong bối cảnh văn hóa địa phương (châu Á). Chữ Integral ám chỉ đi tìm một sự hòa điệu giữa đức tin và cuộc sống, giữa chiều kích thiêng liêng và xã hội, giữa cá nhân và cộng đoàn, giữa sự lãnh đạo của Giáo hội phẩm trật và tính đồng trách nhiệm của người giáo dân. Chữ Pastoral diễn tả muốn quan tâm chăm sóc đến mọi người sống với ta và quanh ta; đào tạo Dân Chúa, cách riêng người giáo dân, để họ sống sứ vụ LBTM của họ. Điều đó đòi hỏi chúng ta phải có một cung cách lãnh đạo mới thế nào để mọi thành phần dân Chúa có khả năng, hợp tác vào trách nhiệm lãnh đạo phục vụ. Approach là đường lối lấy Chúa Kitô (Lời Chúa) làm trung tâm, quy về cộng đoàn, hướng đến sứ vụ (truyền giáo). Như thế, AsIPA là một cách thế thực hiện tầm nhìn, một cách thức hiện diện mới của Hội thánh, một Hội thánh tham gia qua các Cộng đoàn Kitô nhỏ (SCC- Small Christian Communities hay BEC – Basic Ecclesial Communities) lấy Chúa làm trung tâm, Cộng đoàn là trung tâm, hướng đến truyền giáo.

Hiện nay, ở các giáo xứ Việt Nam đã có tổ chức theo giáo họ, giáo khu, liên gia, đó là “xác” nhưng cần thổi “hồn” để các nhóm nhỏ hay liên gia sống gần nhau hiệp thông với giáo hội địa phương, lấy Lời Chúa và bí tích làm trung tâm và hướng tới hành động đức tin như sứ vụ.

Đức Cha Louis: Huy hiệu Giám mục nói lên đường hướng thiêng liêng và mục vụ của mục tử. Nhìn vào huy hiệu tôi chọn với khẩu hiệu “Này con đây” (Hic ego sum), có thể thấy các chi tiết có ý nghĩa như sau :

Thánh giá : Chúa Kitô Phục Sinh

Màu xanh da trời : Đức Mẹ Nữ Vương Hòa Bình

Hai trái tim : Tình yêu đối với các gia đình

Các nhánh lúa : Tình yêu đối với người độc thân thánh hiến

Màu xanh mạ : Lữ hành đường Hy vọng

Châm ngôn “Hic ego sum : Này con đây” (Xin hãy sai con đi loan báo niềm hy vọng Chúa Kitô - Tình yêu cứu chuộc, đặc biệt cho các gia đình, và các anh chị em sống đời dấn thân thánh hiến vì Nước Trời). Có lẽ độc giả đã hiểu thông điệp tôi muốn nói.

Gioan Lê Quang Vinh thực hiện
Nguồn: vietcatholic