Site nháp 5 - VTCG

Lê Hữu Mục sinh ngày 24 tháng 11 năm 1925 tại làng Lưu Phương, thị trấn Phát Diệm, huyện Kim Sơn, tỉnh Ninh Bình. Thân sinh là nhà nho, ông là người thứ bẩy trong tất cả 11 anh em với tám trai và ba gái.

Tiến Sĩ, Văn Chương Việt Nam, Đại Học Sài Gòn, 1970.

Cao Học, Văn Chương Việt Nam, Đại Học Đà Lạt, 1960.

Cử Nhân, Văn Chương Pháp, Đại Học Hà Nội, 1950.

Chèo Đi, Bơi Đi (nhạc và lời, 1938)

Hẹn Một Ngày Về (nhạc và lời, 1953)

...

Giáo Sư, Quốc Học, Huế, 1952-1957

Giảng Viên, Đại Học Huế, Văn Chương Việt Nam, phân khoa Sư Phạm, 1957-1963

Giảng Viên, Đại Học Huế, Viện Nghiên Cứu Nôm Học, 1958-1963

Giảng Viên, Đại Học Huế, Văn Khoa

Giáo Sư, Đại Học Sàigòn (Sài Gòn), Giám Đốc Viện Nghiên Cứu Hán-Nôm, chủ bút tập san Hán-Nôm.

Giảng Viên, Đại Học Đà Lạt (Đà Lạt),

Giảng Viên, Đại Học Hòa Hảo (Long Xuyên),

Giảng Viên, Đại Học Cao Đài (Tây Ninh),

Giảng Viên, Đại Học Phương Nam (Sàigòn),

Giảng Viên, Đại Học Vạn Hạnh (Sàigòn),

Giảng Viên, Đại Học Cộng Đồng Nha Trang (Nha Trang),

Giảng Viên, Đại Học Cộng Đồng Mỹ Tho (Mỹ Tho), Văn Chương Việt Nam, phân khoa Sư Phạm, 1964-1975

Pascale Baylon (Montréal) và nhiều trưòng trung học khác. Liên lạc viên giữa phụ huynh học sinh và PELO (Programme de l'Enseignement des Langues d'Origine), 1985-1990

Dạy Hè tại các trường Đại Học Âu Châu như Fribourg (Thụy Sĩ), Strasbourg, Nancy (Pháp), Frankfurt (Đức), Oslo (Na Uy), và Mỹ Châu như St Thomas (Houston), 1990-2005.

"SONG VIẾT LÀ SÀNG VẠT", Lê Hữu Mục, Vietnamologica, số 2, 1996, Trung Tâm Việt Nam Học Canada.

"VĂN HOÁ VIỆT NAM VÀ NHỮNG THÁCH ĐỐ CỦA NÓ ĐỐI VỚI GIỚI TRẺ VIỆT NAM SỐNG TRÊN ĐẤT NƯỚC MỸ", Lê Hữu Mục, University of St Thomas, Houston, 1999.

Thân Thế và Sự Nghiệp Nhất Linh (giáo khoa, 1955)

Nhận Định về Đoạn Tuyệt (biên khảo, 1955)

Luận Đề về Khái Hưng (giáo khoa,1956)

Luận Đề về Hoàng Đạo (giáo khoa,1956)

Chủ Nghĩa Duy Linh (biên khảo, 1957)

Văn Hóa và Nhân Vị (biên khảo, 1958, cùng Bùi Xuân Bào, Võ Long Tê)

Thảm Trạng của Một Nền Dân Chủ Vô Thần (1958)

Lĩnh Nam Chích Quái (1959)

Việt Điện U Linh Tập (1960)

Quân Trung Từ Mệnh Tập (1960)

Ức Trai Thi Tập (1961)

Nhị Khê Thi Tập (1962)

Băng Hồ Ngọc Báo Tập (1963)

Chúa Thao Cổ Truyện ( 1965)

Lịch Sử Văn Học Việt Nam, Tập 1 (biên khảo, 1968)

Khóa Hư Lục (1973)

Hồ Chí Minh Không Phải Là Tác Giả “Ngục Trung Nhật Ký” (1988)

Truyện Kiều và Tuổi Trẻ (1998, nxb Làng Văn, 1990)

Huấn-Dịch Thập-Điều, Thánh Dụ của vua Dục Tông, Minh Mệnh, vua Việt Nam, 1791-1840, (Sàigòn : Ủy-ban dịch-thuật, Phủ Quốc-vụ-khanh đặc-trách Văn-hóa, 1971)

1/ Văn Hóa Việt Nam - Nước, đặc trưng hình thái của tư tưởng Việt Nam

2/ Văn Hóa Việt Nam - Thuyết Bất Vô

3/ Văn Hóa Việt Nam - Đối diện với Văn Hóa Mỹ

4/ Cụ Sáu đối diện với phong-trào Văn-thân

5/ Cụ Sáu đối phó với phong-trào Văn-thân

6/ Cụ Sáu đối lập với phong-trào Văn-thân

1990-2005 : Vietnamlogica, sáng lập viên, chủ bút, cộng tác viên

GS Lê Hữu Mục đã về nhà Chúa lúc 10:57 tối ngày 08/11/2017 tại Montreal, Canada.

Nhà biên khảo. Tên thật Lê Hữu Mục, Sinh ngày 24 tháng 11 năm 1925, tại Lưu Phương. Phát Diệm, Ninh Bình. Vào Nam năm 1954. Dạy tại các trường đại học Huế, đại học Sài Gòn, đại Học Ðà Lạt. Hiện cư ngụ tại thành phố Montréal Canada. Ðược giải thưởng Khóa Hư Lục về nghiên cứu, phiên dịch do Phủ Quốc Vụ Khanh đặc trách Văn Hóa trao năm 1970, về bộ sách dịch Trần Thái Tôn. Khởi nghiệp văn học nghệ thuật bằng âm nhạc, nhưng thành danh về biên khảo. Ðã soạn nhiều bộ sách song ngữ tại Pháp cùng các tác giả Huỳnh Sanh Thông,  Phạm Thị Nhung,  Ðặng Quốc Cơ, Xuân Phúc.

Chủ biên tạp san Vietnamologica.

Chiều Ơi Bơi Ði (bản nhạc, 1941), Hẹn Một Ngày Về (Nhạc và Lời, 1955), Thân Thế Và Sự Nghiệp Nhất Linh (giáo khoa 55 Nhận Ðịnh Về Ðoạn Tuyệt (biên khảo, 1955), Luận Ðề Về Khái Hưng (giáo khoa,1956), Luận Ðề Về Hoàng Ðạo (giáo khoa 1956), Chủ Nghĩa Duy Linh (biên khảo,1957), Văn Hóa Và Nhận Vị (biên khảo, 1958 cùng Bùi Xuân Bào, Võ Long Tê), Thảm Trạng Của Một Nền Dân Chủ Vô Thần (1958), Lĩnh Nam Chích Quái (1959), Việt Ðiện U Linh Tập (1960), Quân Trung Từ Mệnh Tập (1960), Ức Trai Thi Tập (biên khảo,61), Nhị Khê Thi Tập (1962), Băng Hồ Ngọc Báo Tập (1963), Chúa Trao Cổ Truyện (1965) ,Lịch Sử Văn Học VN tập 1 (biên khảo 1968), Khóa Hư Lục (1973), Hồ Chí Minh Không Phải Là Tác Gỉa 'Ngục Trung Nhật Ký’ (1988), Truyện Kiều Và Tuổi Trẻ (1998)

Nguồn: http://www.luanhoan.net/tacgiavn/1htm/lehuumuc.htm

Tên thật: Phanxicô Xaviê Nguyễn Xuân Văn, sinh năm 1922, tại Mỹ Đức, Ân Tín, Hoài Ân, Bình Định, giáo phận Qui Nhơn. Được rửa tội từ nhỏ. Tu học tại Tiểu chủng viện Làng Sông (1936-1943) và Đại chủng viện Qui Nhơn (từ 1943). Thụ phong linh mục ngày 25-1-1956. Phục vụ tại các giáo xứ Trúc Hà (1956), Đà Nẵng (1957), chủng viện Làng Sông Qui Nhơn (1958-1962), chánh xứ Phú Hương (1962-1964), Hòa Khánh (1965-1975), Mằng Lăng (1975-1986) và Tuy Hòa (từ 1986).

Qua đời ngày 10-01-2002.

Trường thi “Sứ điệp tình thương” là tập diễn ca toàn bộ Tin mừng, dài 9764 câu lục bát, được viết trong thời gian 10 năm ở Mằng Lăng.

TRĂNG THẬP TỰ

Quyển Sứ Điệp Tình Thương khởi viết từ năm 1977. Ngay từ cuối năm 1975, Đức Cha Phaolô Huỳnh Đông Các, giám mục Qui Nhơn, đã đề nghị cha Xuân Văn viết một bản cuộc đời Chúa Cứu Thế bằng văn vần cho trẻ em học. Cha chưa cầm bút thì một chuyến tham quan trong năm 1976 đã khiến cha xin Đức Cha cho thực hiện theo một hướng khác:

- Thưa Đức Cha, để cho trẻ em dùng thì đã có bản song thất lục bát của Đức Cha Bắc Ninh. Nay xin để con viết cho người lớn.

Cảm hứng đã đến khi cha theo đoàn tham quan của Mặt Trận Tổ Quốc Việt Nam đi thăm nhà bảo tàng Chủ Tịch Hồ Chí Minh. Cô hướng dẫn viên đã thuyết minh với một giọng đầy truyền cảm khiến cho có người ứa lệ. Chứng kiến cảnh ấy, cha thầm nguyện:

- Phải rồi, Chúa ơi, con cũng phải viết thế nào để người ta đọc mà khóc vì yêu mến Chúa.

Về sau, viết xong rồi, cha nhiều lần nói với tôi:

- Tiếc là mình còn thiếu lòng mến, cho nên chưa diễn tả được thật hay.… Cũng có những câu hay nhưng chưa diễn tả được sức mạnh của lời Chúa.

Tập thơ hoàn thành được cũng là nhờ hoàn cảnh. Sau kịch bản “Tử Thần” viết trong thời gian làm quản lý ở Tiểu Chủng Viện Làng Sông, có thể nói là cha đã buông bút. Không phải vì cha lười nhưng vì bao nhiêu công việc dồn dập của một linh mục coi xứ cản trở. Mãi đến khi về Mằng Lăng mới thoát khỏi chuyện xây cất cơ sở, tổ chức hội đoàn và mới có được sự cô tịch tĩnh lặng. Và đó là lúc Đức Giám Mục bảo cha cầm bút lại.

- Không phải bản chất tôi lười nhưng có lẽ chứng đau gan khiến mình uể oải, nặng nề, ngại viết. Tuy nhiên, việc gì đã bắt đầu, tôi đều cố gắng làm xong, không bao giờ chịu bỏ dở. Với cái moindre effort, với chút cố gắng cần thiết thì việc gì rồi cũng xong. Tập này tôi đã bắt đầu thì cũng làm xong cho bằng được. Dù vậy, có những thời gian dường như là đêm tối, cả năm không viết được câu nào.

(Trích “Vài nét về cuộc đời linh mục nhà thơ Phanxicô Xaviê Nguyễn Xuân Văn”)

(Trích Có một vườn thơ đạo, tập 2, trang 135-136)

Tên thật: Phêrô Nguyễn Văn Hai, bút hiệu Long Giang Tử – sinh năm: 1920 – Dạy học và dạy đàn violon.

Tác phẩm:

Phúc âm diễn ca: Đời sống ẩn dật và công khai của Chúa Cứu Thế (8.088 câu) – Tâm niệm (490 câu) – Trần tình (110 câu) – Những trang sử đẫm mồ hôi của họ đạo Chợ Lớn Việt Nam (1972)

Cầu nguyện là nói chuyện với Chúa đã cần, đọc Phúc Âm là nghe Chúa nói lại cần hơn chừng nào! Vì lý do đó, ta phải đọc Phúc Âm. Nhưng đọc thì hay quên và không thấm thía bằng ngâm nga. Muốn ngâm nga phải thơ là một nghệ thuật vô bờ bến làm cho đến độ tuyệt vời!

Lời Chúa là những hoàn ngọc thiên thu trọn hảo mà muốn xếp lại cho thành thơ là vạn nan vậy.

Thôi thì cố gắng mà làm để cho mình và những ai cùng chung lý tưởng.

Lời Chúa nguồn thương tực suối mơ,

Quanh co uốn lượn tự bao giờ…

Hồn con, nai khát bên khe thác,

Tươi mát mong chờ giọt ý thơ.

LONG GIANG TỬ

LÊ ĐÌNH BẢNG

Còn nhớ tháng 12 năm 1965, anh rủ tôi đi xe đò về Mặc Bắc (Vĩnh Long) quê anh. Nơi có ngôi nhà thờ cổ kính soi mình xuống dòng Bassac mông mênh. Họ đạo ở Nam bộ không mấy sầm uất đông vui như ở Bắc bộ. Chầu lễ xong, nhà thờ vắng hoe, ai về nhà nấy. Nhưng được cái tình làng nghĩa xóm rất đỗi mặn mà, đi dễ khó về. Trên đời, dưới dừa, bát ngát bao la, uống đã một tuần rượu, vẫn không một bóng nắng trên đầu. Chiều chạng vạng, dơi rủ nhau bay ra như ong vỡ tổ, như mối gặp mưa. Dơi ở đây – Nam bộ, Bắc bộ - to khác thường, lông màu hoàng yến óng ả như tơ tằm. Khác xa lũ dơi đen xì, xấu xí, hôi hám như quỷ bay đầy tháp chuông nhà thờ họ quê tôi. Mấy đứa cháu hè nhau trèo lên đọt dừa, bắt dơi dễ như lấy đồ trong túi. Chả là, dơi ta hút đẫy mật sữa đọt dừa, say ngất ngư con tàu đi, rồi xỉn luôn, ngủ mơ màng tòong teng. Trên cái sập gỗ gụ lê dưới gốc mãng cầu, dọn ra từ bao giờ, một mâm đồ nhậy đầu ắp, thơm lừng. Nào chả chiên, nào xào lăn nước cốt dừa, nào cháo hà nàm dơi nấu chung với đậu xanh, hạt sen. Ăn uống no say, ngủ vùi tới sáng, chẳng biết trời trăng gì ráo trọi. Cuộc sống, tình người gạo chợ nước sông của người Nam bộ hào hiệp, phóng khoáng lắm, không nề nếp kín kẽ như người Bắc mình. Sáng hôm sau, ông bạn quý dẫn tôi đi thăm chùa Dơi của tăng phái sư sãi Phật giáo Khmer. Ở đây, tôi còn được nghe 1001 giai thoại hấp dẫn về dơi đồng bằng sông Cửu Long nữa kìa […]

Cho đến một ngày tháng 4-1975, khi tiếng súng tiến công nổ vào Sài Gòn ì ầm, tán loạn thì mỗi người một ngả. Anh và tôi đều nghỉ dạy học. Hôm 07-7-1977 trở thành ngày lịch sử ngã rẽ cuộc đời của cả hai anh em. Căn nhà trong hẻm 47/24 Tân Hòa Đông, Phú Lâm, quận 6 trở thành điểm giao lưu gặp gỡ của đồng nghiệp cũ, của bạn thơ bốn phương. Chiều nào, tôi cũng mệt mỏi dẫn xác chiếc xích lô ghé lại đây để tâm sự vặt, để “vịn câu thơ mà đứng dậy!” hoặc để an ủi nhau sống cầm cự, nhẫn nhịn qua ngày. Căn gác chật chội, lôi thôi đủ thứ: nồi niêu xoong chảo, bát đũa, quần áo và đặc biệt có cây đờn Violon, cái máy đánh chữ, một xấp giấy tập cắt sẵn và những bài thơ ngổn ngang, vương vãi. Vợ anh già yếu hơn, chỉ ngồi một chỗ mà vẫn góp được nhiều chuyện văn thơ lý thú. Thì ra lúc ấy, anh đang viết Thơ Phúc âm và Diễm Tình Ca. Xong tờ nào, anh đưa tôi xem tờ nấy. Góp ý, sửa chữa. Chuyện vui như pháo rang, quên cả cái xích lô để ngoài kia có khách gọi. Thơ Phúc âm ra đời trong cái hoàn cảnh rất hoàn cảnh ấy.

Cho đến năm 1978 -1979, anh yếu hẳn, luôn rũ rượi ho. Chị về quê Mặc Bắc, xin cha sở và bà con đồng hương đồng khói ít gạo, ít mắm, ít tiền lên, nuôi nhau sống qua ngày. Thời buổi lúc này cực kỳ khó khăn, túng đói, ngăn sông cấm chợ đủ điều. Chị chia cho tôi chút đỉnh về với vợ con, vì quá biết cái nghề ngỗng phu xe của tôi chẳng nên cơm cháo gì. Rồi bẵng đi một thời gian dài, tôi nghe cha Nho bảo anh đau nặng, khó qua khỏi. Hai ngày ở bên anh, tôi còn được nghe lời trăn trối về đứa con tinh thần của anh: Thơ Phúc Âm… Hôm tiễn đưa anh lần cuối đến nhà thơ Hiển Linh, ra lò thiêu và trở về căn gác nghèo xác xơ này, tôi khóc hết nước mắt. Trở về nhà, lục lọi tủ sách Giảng Văn, tôi tìm ra được bài thơ cuối cùng anh tặng hôm nào (1987):

Trang thơ cát bụi không nhòa

Cội nguồn đạo đức, tinh hoa nước trời

Tin Mừng rao giảng khắp nơi

Thánh đường ghi dấu một thời gian nan

Dầu cho sóng gió phủ phàng

Lòng tin bền vững đá vàng không phai

Người xưa về cõi trời mây

Dặm người ở lại tháng ngày còn xa

Chuyện đời, chuyện đạo bao la….

(Trích Có một vườn thơ đạo, tập 2, từ trang 122-125)

Tình vạn dặm, tên người yêu chắc đẹp

Người và tôi xa quá đỗi – muôn trùng

Tôi với người chưa một giấc mơ chung

Đời viễn xứ nên tình không thấu hết.

Hoài mộng cho tin, nghi ngờ để biết

Hỡi người duyên, người xa cách muôn trùng

Đến bao giờ nằm ngủ giấc mơ chung

Cho thơ sáng tỏa quanh hồn thắm thiết.

Hỡi người đẹp chưa bao giờ quen biết

Mắt người vui hay đôi mắt người buồn?

Tóc tơ dài, hay dáng vóc thuôn thuôn

Người có khóc những khi trời rất đẹp?

Rồi một buổi nghe tin người bỗng chết

Rũ hồn sầu trong một thoáng mong manh

Tôi về đây, đường ngập bóng thu xanh

Đem thơ thắm ủ thiên tình bất diệt.

Tôi biết hỏi lòng sầu hay mắt đẹp

Xưa tuy xa, nay lại quá muôn trùng!

Hỡi người duyên, người thương nhớ tôi không?

Tôi yêu lắm, giẫu tình chưa giãi hết.

Và tôi khóc những khi trời rất đẹp.

(Trích, Có một vườn thơ đạo, tập 2, trang 73-74)

Khi con còn ngủ trong thai

Cuống rau mẹ chắt đêm ngày thức ăn

Nôi êm nâng giấc con nằm

Sữa thơm mẹ lại vắt phần nuôi con

Bùn màu thắm nước nâu non

Biết bao nghĩa cả tình son với đời

Kiếp sau xin lại làm người

Để nghe non nước vọng lời mẹ ru.

Trên đường về nhớ đầy

Chiều chậm đưa chân ngày

Tiếng buồn vang trong mây

Chim rừng quên cất cánh

Gió say tình ngây ngây

Có phải sầu vạn cổ

Chất trong hồn chiều nay?

Tôi là người lữ khách

Mầu chiều khó làm khuây

Ngỡ lòng mình là rừng

Ngỡ hồn mình là mây

Nhớ nhà châm điếu thuốc

Khói huyền bay lên cây…

(Trích Có một vườn thơ đạo, tập 2, trang 72 và 75)

Con nhớ một lần đứng ngắm trăng

Giữa vườn hoa đẹp, rộng thênh thang

Bỗng đâu con nhớ lời thơ nọ

Diễn tả dung nhan của Mẹ rằng:

“Mẹ đẹp vô ngần Mẹ trắng phau

Gấp nhìn hoa huệ, vạn bồ câu

Và nhan sắc Mẹ không là gấm

Nhưng dệt bằng hương rất nhiệm mầu…”

Không biết lời thơ đó của ai

Trích ở bài thơ viết ngắn dài

Học từ tấm bé nay không nhớ

Phải phục nhà thơ có biệt tài.

Chắc Mẹ đang còn giữ bài thơ

Mẹ ráng tìm xem giọt lệ mờ

Của nhà thi sĩ rơi trong đó

Mẹ nói con hay khỏi đợi chờ.

Thi sĩ khóc vì Mẹ tuyệt xinh

Hương hoa sắc gấm đẹp huyền linh

Nhưng lòng thi sĩ đâu được vậy

Thầm ước mơ trong tủi phận mình.

Con cũng khóc thầm số phận con

Dại dột con làm Mẹ héo hon

Bao nhiêu năm tháng đời tục lụy

Mẹ gắng giúp dùm giải phóng con.

Bể khổ trần ai lắm khóc than

Phiêu lưu trăng gió ngập tan hoang

Mong sao sống trọn đời cát bụi

Để được Mẹ ban phúc vẻ vang.

Cầu Mẹ thân thương Mẹ cảm thông

Cuộc đời bảy khổ chín long đong

Mẹ coi thi sĩ là con nhé

Phúc Mẹ lan tràn đổ xuống con.

Được vậy con mừng quá Mẹ ôi

Con thấy xa xa triệu triệu người

Cũng đang cầu Mẹ thương như vậy

Hỏa ngục chơi vơi khỏi bị rơi.

Năm thánh Mẹ này Mẹ thấy không

Con vui chi lạ lạ vô cùng

Bốn trăm băm bốn ngày dâng Mẹ

Triệu triệu lần con hát kinh mừng.

Mẹ đẹp vô ngần Mẹ trắng phau

Đầy dư phúc lộc ngự trời cao

Mẹ đang chiêm ngưỡng dung nhan Chúa

Xin Mẹ nguyện cầu con gắng theo.

Thi sĩ cùng con dâng Mẹ đây

Mấy lời xướng họa cả thơ này

Làm như của lễ mừng năm Mẹ

Chắc Mẹ vui lòng chấp nhận ngay.

Thuở nhỏ tôi run lúc đổ chiều

Gió về trút lá, trải cô liêu

Đường xa thấp thoáng hàng sương trắng

Gối lẽ, giường đơn lạnh rất nhiều.

Đèn chụp chao xanh, dọi chữ vàng

Tay lùa tóc biếc, mắt theo trang

Tôi mơ khi học bài luân lý

Cửa hé nhà ai sáng dịu dàng.

Chữ nở ra hoa, sách có người

Tay nâng nâng sách ép lên môi

Rùng mình khi thấy hồn thay khác

Ngay cả giang sơn, đắm cả trời.

Đó tuổi thanh xuân ngóng bạn về

Đường đời giục giã bước chân đi

Nghìn đôi mắt đẹp, nghìn mắt lạ

Tôi chép song song đậm nét chì.

Trốn tránh đìu hiu kiếm lứa đôi

Quên thân đau khổ giữa vui đời

Khi đèn đỏ ngọn hồn kinh hoảng:

“Lạy Chúa nhân lành thương xót tôi!”

Núi dựng cô đơn, buồn xếp hàng

Ngõ chiều, mây trắng, phất phơ tang

Ái ân khôn lấp hồn sa mạc

Vĩnh viễn thê lương lạnh bóng tàn.

Chiều buốt linh hồn tôi đứng đây

Nguyện cầu Thánh giá chắp đôi tay

Rưng rưng mắt lệ nhìn xa thẳm

Mơ lửa trời thiêng cháy vạn ngày…

Nhiều lần tôi nghĩ bao la

Đời là quán khách, tôi là giấc mơ

Trao duyên rất đỗi tình cờ

Không mong ước hẹn, không ngờ gặp nhau

Tôi sinh cách mấy nghìn sau

Vẫn bền thiên luật: Lên tàu xuống ga

Đường lùi bóng núi sông qua

Nay đương nắng mới mai là cảnh mưa

Có tôi tàu vẫn đông thừa

Không tôi, chợ, phố phường chưa vãn người

Mất, còn có nghĩa gì tôi

Tôi là chút ít của đời chút không

Nẻo trần: Bụi cuốn mây dong

Mơ xây vĩnh viễn lồng trong má đào!

Đôi phen gió lạnh bay vào

Ngẩn ngơ:

Ta xuống ga nào hở em?

Người con nhỏ mà hồn thê thiết

Lửa trần gian không nhóm nổi lòng yêu

Con vào đây! Đời lạnh biết bao nhiêu

Nắng đã rụng dưới chân ngày tang chế.

Cha đợi đón con từ bao thế hệ

Nhớ mong nhiều nên mắt đã hầu khô.

Áo chùng thâm buồn nổi giữa hư vô

Mơ ánh sáng cõi Muôn Trùng lạnh lẽo.

Cha biết lắm, lòng con nay đã héo

Bởi nhân tình không xứng ý con mong

Lấy cô đơn con đổi Mộng vô cùng

Dâng Cao Trọng con gặp toàn vị kỷ.

Chiều lạnh quá! Ngoài kia đời đã xế

Vào đây con, trong lửa ấm lòng Cha

Con nhớ nhung ánh sáng tiệc đời hoa

Đèn trăm nến, Thơ muôn màu đã tắt?

Ảo vọng hết! Lầu xây trên dãy cát

Con thấy không, muôn vật chỉ phù hư!

Và đau thương làm rộn đáy tâm tư

Ngỡ xây mạnh nhưng chỉ là gió thoảng!

Cả nhân thế trên đường về chuếnh choáng

Ngầu men say, nay ứ khí tham lam

Cha đứng đây buồn thấy ánh Vinh Quang

Không chiếu lọt qua bức màn tăm tối.

Tin tưởng lạnh! Lời thề xưa đã lỗi

Hồn kinh phai trên miệng thế từ lâu

Dưới chân Cha, không một kẻ nghiêng đầu

Và không cả một tấm lòng tưởng nhớ.

Máu rất trọng của linh hồn rất khó

Cuộc đày thân vinh hiển giữa trần gian

Đời quên Cha, tìm dõi ánh kiêu sang

Hoa nhân đức đã phai mờ hương sắc.

Cha nhóm lại, khi trời chiều lửa tắt

Tình thiêng liêng cao quý ở lòng con

Xuân muôn năm nơi vĩnh viễn linh hồn

Hương thanh khiết thơm tươi mùa trọng thể…

Đời lạnh quá! Ngoài kia chiều đã xế…

(Trích tuyển tập Có một vườn thơ đạo, tập 2, từ trang 68-72)

Những ai từng quan tâm tới văn học Công Giáo Việt Nam không thể không biết đến Võ Long Tê, một cây viết đa tài, vừa làm thơ bằng tiếng Pháp, vừa viết biên khảo về ngôn ngữ, văn học bằng tiếng Việt. Ông đã ra đi vĩnh viễn tại Calgary, Canada ngày 21-8-2017, thọ 90 tuổi.

Võ Long Tê sinh ngày 28-6-1927 tại Huế, bị đi tù từ sau ngày 30-4-1975 đến 1980. Sau đó, ông bà được xuất ngoại do sự can thiệp của Hiệp Hội Nhà Văn Pháp Ngữ mà ông là hội viên. Ông đến sinh sống đoàn tụ với các con tại Calgary, Canada năm 1991.

Trước 1975, ông là hội viên của nhiều tổ chức tôn giáo và văn hóa Việt Nam và quốc tế: Phong Trào Trí Thức Công Giáo VN (Pax Romana), Trung Tâm Văn Bút, Hội Nghiên Cứu Đông Dương, Trung Tâm Văn Hóa Arthur Rimbaud ở Charteville-Mézières (Pháp), Hiệp Hội Nhà Văn Pháp Ngữ (Paris)…

Ông đã đảm nhiệm nhiều chức vụ quan trọng liên quan tới văn hóa:

Giáo sư văn chương Trường Trung Học Khải Định, Huế

Giáo sư thẩm mỹ học các Trường Cao Đẳng Mỹ Thuật Sài Gòn và Huế

Tùy viên Văn Hóa tại Tòa Đại Sứ VNCH Paris

Chủ Tịch Ủy Ban Nhân Văn Hội Đồng Văn Hóa Giáo Dục

Giám khảo Giải Thưởng Văn Học Nghệ Thuật Toàn Quốc…

Về các tác phẩm, Võ Long Tê đã viết nhiều sách biên khảo. Hai tác phẩm quan trọng viết bằng tiếng Việt: Lịch Sử Văn Học Công Giáo VN (1965), Dẫn Nhập Nghiên Cứu Tiếng Việt Và Chữ Quốc Ngữ (xuất bản tại Pháp 1997). Ngoài ra còn nhiều tác phẩm nghiên cứu khác viết bằng tiếng Pháp về Hàn Mạc Tử, về bài vãn kể truyện Thánh I-nê (Agnès), về nhà văn Công Giáo Pháp Paul Claudel, về núi Vọng Phu, về Hoàng Sa Trường Sa…Tác giả còn cho biết ông đã hoàn thành một công trình nghiên cứu về Hàn Mặc Tử dài trên ngàn trang, đang chờ phương tiện để xuất bản.

Về thơ, sáng tác của Võ Long Tê cũng rất phong phú: Ánh Sáng Trong Đêm (1966), Tiệc Cưới (1966), Khối Tình (1968), Symphonie orientale (1971), Version à l’Unité (1973), L’Univers sans barreaux (1992-1997).

Tôi hân hạnh quen biết ông Võ Long Tê trong sinh hoạt của Phong Trào Pax Romana ở Sài Gòn trước 1975. Ông lớn tuổi hơn tôi nhiều nhưng qúy mến và cư xử đầy tình thân thiện với tôi. Tôi kính trọng ông và cũng học hỏi được nhiều điều nơi ông.

Khi sống ở Calgary, tôi không ngờ được tái ngộ với ông tại đây khi chúng tôi cùng viết cho tập san Chân Lý của các cha thuộc Phụ Tỉnh Đa Minh VN Hải Ngoại. Từ đó chúng tôi gặp gỡ nhau nhiều hơn và cũng có dịp trao đổi quan điểm thường xuyên hơn.

Trong bốn năm năm trở lại đây, ông bỗng nhiên cắt đứt liên lạc với mọi người quen. Tôi âu lo gọi điện thoại đến văn phòng làm việc của cháu Võ Mỹ Ngọc, con gái ông, để hỏi thăm về tình trạng sức khỏe của ông. Mỹ Ngọc trả lời: “Bố cháu vẫn bình thường”. Tôi nói thêm: “Cho tôi gửi lời thăm bố cháu và nói với bố cháu, nếu có thể được, gọi phone hoặc gửi email cho tôi”. Mỹ Ngọc hứa sẽ nói lại với bố. Tôi trông chờ hồi âm của ông bạn vong niên hoài, nhưng chẳng bao giờ đến. Tôi muốn liên lạc lại với Mỹ Ngọc nhưng không biết số điện thoại mới của cô. Tôi chỉ đoán ông Võ Long Tê có vấn đề sức khỏe nên cần nghỉ ngơi và không muốn tiếp xúc với ai nữa. Tôi biết ông bị bệnh cao máu khá nặng.

Chẳng ngờ, vào cuối tháng 8 vừa qua, khi đi nghỉ về, tôi được Giáo sư Ninh Văn Tú gọi điện thoại cho biết Giáo sư đã đọc tin ông Võ Long Tê qua đời trên nhật báo Calgary Herald phát hành ngày 25-8-2017. Tôi xin Giáo sư Tú gởi tờ báo đó cho tôi. Ông đã cắt mẩu tin thông báo của nhà quàn Evan J. Strong lớn bằng 3 ngón tay trao lại cho tôi. Đó không phải là cáo phó của gia đình, nhưng chỉ là một thông báo sơ sài của nhà quàn về những người qúa cố mà nhà quàn lo việc hậu sự, về ngày giờ thăm viếng và lễ an táng. Vì thế nhiều bạn bè không biết để đến tiễn biệt ông. Khi biết thì mọi sự đã xong rồi. Ông Gioan Võ Long Tê không phải người đạo giòng. Ông theo Chúa từ tuổi thanh niên với đức tin rất mạnh, và dành cả đời để nghiên cứu và viết về đạo.

Khi gặp lại nhau ở Calgary, ông Võ Long Tê đã tặng tôi một số sách xuất bản sau 1975 của ông, trong đó có mấy tập thơ và tác phẩm biên khảo “Dẫn Nhập Nghiên Cứu Tiếng Việt Và Chữ Quốc Ngữ”. Vào mùa Xuân năm 2000, ông đưa tôi bài thơ L’Ordre divin (Trật tự của Trời) bằng tiếng Pháp và muốn tôi chuyển sang thơ tiếng Anh để ông cho vào tuyển tập thơ đa ngữ của ông. Ông cũng cho tôi đọc bản dịch tiếng Việt bài này do nhà văn nhà biên khảo Phạm Đình Khiêm thực hiện.

Như một tưởng niệm đối với nhà thơ Võ Long Tê, tôi xin đăng lại nguyên văn bản tiếng Pháp của ông, cùng với bản dịch tiếng Việt của Phạm Đình Khiêm và bản thoát dịch tiếng Anh của tôi để mời qúy vị thưởng ngoạn, đồng thời ghi lại một chút di sản tinh thần của Võ Long Tê, một nhà văn, nhà thơ, nhà biên khảo hiếm có của Giáo Hội Công Giáo Việt Nam.

Đức Cha Phanxicô Xaviê Nguyễn Văn Sang – Sinh ngày 8-1-1932 tại xứ Lại Yên, huyện Hoài Đức, ngoại thành Hà Nội.
Thụ phong linh mục: 18-4-1958.
Thụ phong Giám mục: 22-4-1981 với khẩu hiệu: “Chân Lý Trong Tình Thương”; giám mục phụ tá Tổng giáo phận Hà Nội.
Ngày 3-12-1990: Giám mục chính tòa giáo phận Thái Bình. 

qua đời: 05.10.2017

Thọ 86 tuổi, với 59 năm linh mục, 36 năm Giám mục.

Tác phẩm: Hành Hương Và Thăm Viếng (2003), Đời Dâng Hiến (Thơ, 2006), Đối Thoại Tôn Giáo (2008), Những Câu Chuyện Tôn Giáo Và Khoa Học (2008), Suy Và Gẫm (2009), Hành Trình Nước Ngoài (2009), Giũ Bụi Trần Ai (2010), Giáo huấn mục vụ (nhiều tập), Hồi ký của một giám mục cao tuổi (2012, 10 tập) 

Fx. Nguyễn Văn Sang

Để xem thêm tiểu sử, chương trình lễ tang, xin mời vào trang giáo phận Thái Bình.

Xin mời bạn đọc VTCG cùng ôn lại những tâm tình của nhà thơ Giám mục Bạch Lạp qua một vài bài thơ sau:

- Sinh năm 1932 tại Giáo xứ Thọ Ninh, huyện Đức Thọ, Tỉnh Hà Tĩnh.
- Thụ phong linh mục năm 1963 - Quản xứ, quản Hạt nhiều nơi - Tiến sĩ giáo luật Đại hoc Urbano Roma. - Giáo sư Đại chủng viện Vinh - Thanh. - Tổng đại diện GP Vinh 2007 - 2010.
- Đột ngột từ trần tại nhà hưu dưỡng Tòa Giám mục GP Vinh và hồi 23h ngày 17/8/2017.

---